ทำไมจึงเรียกสระไอว่า "ไม้มลาย" ?
ม.ศรีบุษรา
บัญชร - สนุกกับภาษาไทย (เล่ม ๒) โดย ช่วย พูลเพิ่ม
พิมพ์ครั้งที่ ๑ น.ส.พ.ไทยรัฐ
พิมพ์ครั้งที่ ๒ ธันวาคม ๒๕๒๗

            ท่านที่ได้ติดตามบัญชรนี้มาเรื่อย ๆ คงจะประจักษ์แก่ตาแล้วว่า คุณมนตรี ศรีบุษรา อยู่ที่ ๓ ถนนวิชยา จันทบุรี ได้ส่งข้อเขียนมาร่วมด้วยเนือง ๆ โดยเฉพาะที่พาดพิงถึงภาษาเขมร ได้แสดงข้อคิดมาให้ความกระจ่างแจ้งอย่างยอดเยี่ยม คราวนี้มาในแนวนิรุกติศาสตร์ที่ไม่เคยมีใครกล่าวถึงมาก่อนก็ว่าได้

            "ผมได้ค้นคว้าเรื่อง 'ทำไมจึงเรียกสระไอว่าไม้มลาย ?' อยู่นานโข ได้ถามบรรดาครูบาอาจารย์และผู้เชี่ยวชาญหลายท่านด้วยกัน ในที่สุดไปได้ที่เชียงใหม่ ผมพยายามเผยแพร่โดยทำเป็นโรเนียวส่งไปให้ศึกษาธิการทุกจังหวัด บรรดาเพื่อนฝูงที่สนใจภาษาไทยและผู้ที่ผมเคารพนับถือที่เคยให้วิทยาทานแก่ผม ถ้าท่านเห็นว่าบทความนี้มีคุณค่า กรุณาลงในบัญชรนี้ด้วยจะขอบคุณยิ่ง…"

            มีคุณค่ายิ่งทีเดียวครับ ผมขอนำลงให้ด้วยความยินดีเป็นที่สุด เพื่อว่าวิทยาทานที่คุณมอบแก่ผู้อ่านจะได้เป็นการเปิดทางการแสวงหาข้อเท็จจริงต่อไป โปรดติดตามเรื่องราวต่อไปได้แล้ว

---

              คำถามที่เป็นหัวข้อเรื่องนี้ ถ้านำไปถามใคร ๆ จะได้รับคำตอบว่า "ไม่รู้ เพราะครูไม่เคยสอน" ที่แรกผู้เขียนก็ไม่รู้ เพราะครูไม่เคยสอนเหมือนกัน

              ชื่อของ สระไอ(ไม้ม้วน) คำในวงเล็บบอกให้เรารู้ว่าปลายของสระนี้ม้วนเข้า ส่วน สระไอ(ไม้มลาย) คำในวงเล็บก็บอกลักษณะของสระนี้เหมือนกันว่า "ไม้มลาย" แต่เราไม่ทราบความหมายของคำ"มลาย"ว่าเป็นภาษาใด เป็นภาษาไทยหรือไม่ แปลว่าอย่างไร? ครูก็ไม่เคยอธิบายให้นักเรียนทราบ ไม่มีหนังสือตำราเล่มใดบอกว่า "มลาย" แปลว่าอย่างไร ทำไมจึงเรียกว่า "ไม้มลาย" เป็นเรื่องที่เราจะต้องถกเถียงกัน

มีแต่ที่บอกว่าคำที่ใช้สระไอ(ไม้ม้วน) มี ๒๐ คำ ให้นักเรียนท่องจำกันว่า

"ผู้ใหญ่หาผ้าใหม่        ให้สะใภ้ใช้คล้องคอ
ใฝ่ใจเอาใส่ห่อ            มิหลงใหลใครขอดู
จะใคร่ลงเรือใบ            ดูน้ำใสและปลาปู
สิ่งใดอยู่ในตู้               มิใช่อยู่ใต้ตั่งเตียง
บ้าใบ้ถือใยบัว             หูตามัวมาใกล้เคียง
เล่าท่องอย่าละเลี่ยง     ยี่สิบม้วนจำจงดี"
           คำนอกจากนี้ ให้ใช้สระไอ(ไม้มลาย)

            มีคำเมือง(คำภาษาพายัพหรือล้านนา-ผู้คัดลอก)เก่าแก่อยู่คำหนึ่งว่า "มาย" แปลว่า "คลี่,คลาย,ขยาย" ตัวอย่างเช่น เวลากินข้าวอิ่ม "ต้องมายสายฮ้าง" แปลว่า "ต้องคลายเข็ดขัด" ในพจนานุกรมภาคอีสาน - ภาคกลาง ให้ความหมายไว้ว่า "มาย ก.คลี่ออก, ขยายออก (-คลาย) (ภาคกลางแผลงเป็น "มลาย")

            "มาย" คำนี้ ในภาคอีสานเขาใช้กันอยู่เป็นประจำวันก็ว่าได้ เช่น ไหมหรือด้ายมันพันกันยุ่งจนเป็นก้อนกลม แม่จะบอกพวกเด็ก ๆ ว่า "เอาไปช่วยกันมายหน่อย" คือให้เอาไปช่วยกันสางออก, แก้ออก, คลายออกจากกลุ่มที่พันกันยุ่งนั้น หรือ "มายเชือก" คือ ให้ดึงปลายเชือกออกจากขดหรือม้วน หรือเวลาเราเอาหวายพันขาเก้าอี้ไว้แล้วกลับมาดู ปรากฏว่ามันหลุดลุ่ยคลายออกเพราะพันไว้ไม่แน่น เขาจะพูดกันว่า "มันมายออก" หรือเวลาอากาศหนาวจัดมาก มือไม้เป็นเหน็บเย็นเฉียบ ชาวอีสานเขาเอามือไปอังไฟ สักครู่ เขาจะพูดว่า "เออ! ค่อยมายออกหน่อย" คือจะแบมือเหยียดออกก็ค่อยคล่องขึ้น

            คำผญาของชาวอีสาน หนุ่มจีบสาว เขาถ่อมตัวว่า "บุญบ่ฮอด ยอดบ่เกี้ยว แสนสิฝั้นก็เล่ามาย" เอาความว่า "บุญเขาไม่ถึง สุดไขว่คว้า เปรียบเหมือนพยายามฟั่นด้ายให้เป็นเกลียว แต่มันก็คลายออกอยู่ร่ำไป"

            ฉะนั้นการที่เราเรียกสระไอว่า"ไม้ม้วน" เพราะปลายของสระนี้ม้วนเข้า ส่วน สระไอ ขอสันนิษฐานว่าเดิมน่าจะเรียกว่า "ไม้มาย" เพราะปลายของสระนี้คลี่, คลาย ออก เป็นการตรงกันข้ามกับสระไอ(ไม้ม้วน)

            สมัยก่อนไทยเรานิยมยกย่องภาษาเขมรว่าเป็นภาษาชั้นสูง มีกฏมีเกณฑ์และมีความไพเราะ จึงนำมาใช้ประมาณ ๔,๐๐๐ กว่าคำ โดยมากคำเขมรมักจะเป็นคำแผลง เช่น "เกิด" เป็นคำกริยา แผลงเป็นคำนาม "ก็อมเนิด" (การเกิด,ที่เกิด), แผลงเป็นคำกริยาการีต "บ็องเกิด" (ทำให้เกิด คือ คลอดลูก) หรือคำว่า "เพ็ญ" เป็นคำวิเศษณ์ แปลว่า "เต็ม" แผลงเป็นคำกริยาการีต "บ็อมเพ็ญ" แปลว่า "ทำให้เต็ม" เหล่านี้เป็นต้น

            ไทยเราก็เอาวิธีแผลงคำของเขมรมาใช้แผลงคำไทยบ้าง เช่น ถก แผลงเป็น "ถลก", เม็ด - เมล็ด, แมง - แมลง, แข็ง - กำแหง (-กำแหง, แข็งแรง, กล้าแข็ง,เข้มแข็ง), ชาย - ชม้าย, ลังเลือง - มลังเมลือง, (-สุกใส, อร่ามเรือง), มื่น - มลื่น(ผู้คัดลอก), ม้าง (-ล้าง,ทำลาย, รื้อ) - มล้าง (-ม้าง,ล้าง,ฆ่า,ผลาญ) ดังนั้น "ไม้มาย" ซึ่งแปลว่า "สระที่มีปลายคลายออก" จึงถูกแผลงเป็น "ไม้มลาย"

            ในพจนานุกรม "มาย ก.ตวง,นับ (ป.)"
"มลาย (มะลาย) ก. แตก, ตาย, ทำลาย"

            จะเห็นได้ว่า "มลาย" (ในพจนานุกรม) ไม่ได้แผลงมาจาก "มาย" (ในพจนานุกรม) เพราะ "มาย" เป็นภาษาบาลี "มลาย" เป็นคำไทย และมีความหมายไปคนละทางคนละเรื่อง

            ขอสันนิษฐานว่า "มลาย" ในพจนานุกรมที่มีความหมายว่า "แตก, ตาย, ทำลาย" นั้น คงแผลงมาจาก "มาย" ในความหมายเดิมที่แปลว่า "คลี่, คลาย, ขยาย" เหมือนกัน กล่าวคือ เวลาคนตายแล้วทวารทั้งห้าเปิด เช่น ช่องทวารที่เมื่อเจ้าของยังมีชีวิตอยู่ ถูกขมิบไว้อย่างสนิท ครั้นเจ้าของสิ้นชีวิตแล้ว ช่องทวารก็ มาย คือ ที่ขมิบไว้ก็คลายออก ถ้าคนนั้นตายด้วยโรคท้องเดิน อุจจาระไหลออกมาหมด จึงเรียกว่า "ทวารเปิด" ม่านตาก็ มาย ที่เรียกว่า "ม่านตาขยาย" ช่องลำคอที่เคยปิดไว้สนิท ก็ มาย ออก คือเปิดโล่งกรอกน้ำเข้าไปได้อย่างสะดวก กล้ามเนื้อเส้นเอ็นทั้งหลายก็ มาย อวัยวะจึงอ่อนปวกเปียก ถ้าอวัยวะเกิดมีการ "มาย" ขึ้นแล้ว แสดงว่า "ตายสนิท"
            ถ้านำศพไปเก็บไว้หรือเอาไปฝัง เนื้อหนังมังสาก็เปื่อนเน่าผุพังสลายตัวไปหมดสิ้น ถ้านำไปเผาซากศพนั้นก็ถูกไฟเผาผลาญวอดวายถูกทำลายหายสูญ กลายเป็นเถ้าถ่านไปหมดสิ้น ด้วยเหตุนี้เอง "มาย" ซึ่งแผลงเป็น "มลาย" จึงเกิดมีความหมายขึ้นว่า "แตก, ตาย, ทำลาย, สูญหาย"

            "มาย" ในพจนานุกรมที่ให้ความหมายไว้ว่า "ตวง, นับ (ป.)" นั้น ไม่มีใครใช้พูดหรือเขียนกัน เพราะเป็นภาษาบาลี ฉะนั้น ทางที่ดีควรแก้ไขเสียใหม่ว่า
"มาย (ถิ่น-อีสาน, พายัพ) ก. คลี่, คลาย, ขยาย"
และควรเพิ่มเติมความหมายของคำ "มลาย" ว่า
"มลาย (มะลาย) ก. แตก, ตาย, ทำลาย, คลี่, คลาย, ขยาย"

---

 

เพราะเหตุใด สระไอ-, ใ- จึงมี ๒ รูป ?
ม.ศรีบุษรา
บัญชร - สนุกกับภาษาไทย (เล่ม ๒) โดย ช่วย พูลเพิ่ม
พิมพ์ครั้งที่ ๑ น.ส.พ.ไทยรัฐ
พิมพ์ครั้งที่ ๒ ธันวาคม ๒๕๒๗

            ในเวลานี้ ไทยดำ ในเมืองแถงซึ่งอยู่ตอนเหนือของเวียดนาม พูดออกเสียงคำที่ใช้สระไอ(ไม้มลาย) เช่น ไฟ, ไป, ไก่,ไหม้, ไห้(ร้องไห้) ฯลฯ เป็นเสียง ไอ ตรงกันกับไทย ดังประโยคเขียนด้วยอักษรไทยดำว่า หนังสือของไทดำไม่มีวรรณยุกต์ เขาว่าให้อ่านใส่วรรณยุกต์ เอก โท เอาเองตามเรื่องราว

ประโยคนี้อ่านว่า หย็อกไฟได้หนี้ หย็อกขี้ได้กิน
(หยอกไฟ ได้หนี้ หยอกขี้ ได้กิน)
ความแปล ไปเล่นกับไฟได้หนี้ เล่นกับขี้ได้กิน
กล่าวคือ ไปเล่นกับไฟ ไฟไหม้บ้านเสียหายหมด ต้องไปกู้หนี้ยืมสินเขาเอาเงินมาสร้างบ้านใหม่ ไปเล่นกับขี้ ๆ ย่อมติดมือมา เวลากินข้าว(ไม่ล้างมือ) ก็ต้องกินขี้เข้าไปด้วย
ความหมาย อย่าไปคบคนพาล

ข้อย เบ่า ได้ งิน - ฉันไม่ได้ยิน (อักษร ย เป็น ง )
ข้อย ไป ซื้อ ไส่ ไก่ มา - ฉันไปซื้อไข่ไก่มา (อักษร ข เป็น ส )
ยู่ กาง ดิน ไต๋ - อยู่กลางแผ่นดินไทย
เป็น สัง หลาน จั่ง ไห้ - ทำไมหลานจึงร้องไห้
เป็น สัง ไฟ ไหม้ ป่า - ทำไมไฟไหม้ป่า

ส่วนคำที่ใช้ สระ ใอ (ไม้ม้วน) ไทดำออกเสียงเหมือน สระอา+สระอึ กล้ำกัน รู้สึกว่าเป็นการออกเสียงที่ยากลำบากมาก ลิ้นไทยไม่สามารถพูดให้เหมือนเขาได้เลย สระไทยก็เขียนได้ไม่เหมือนตามที่เขาออกเสียง ในที่นี้ขอใช้อย่างที่ อาจารย์บรรจบ พันธุเมธา เขียนว่า "เอ-อ" เช่น ใจ ว่า เจอ-อ, ใหม่ ว่าเหม่อ-อ, ใด ว่า เดอ-อ, ใบ ว่า เบอ-อ, ใหญ่ ว่า เหญ่อ-อ ฯลฯ ขอยกตัวอย่างที่เขียนเป็นตัวอักษรไทดำมาให้เห็นสักประโยค

อ่านว่า เต้อ-อ ก็ ตาด เหนือ ก็ ตาด ปาหลาด แล่น สน ๆ ?
(ใต้ก็ตาด เหนือก็ตาด ปลาหลาด แล่นสน ๆ )
อะไรเอ่ย? ข้างล่างหนึ่งแผ่น ข้างบนหนึ่งแผ่น ปลาสลาด วิ่งไปวิ่งมา (ปลาสลาดว่ายไปว่ายมา) (ข้อนี้น่าสงสัย ปลาหลาด ในภาษาพายัพ หมายถึงปลากระทิง-คล้าย ๆ ปลาหลด ส่วน"ตาด" ในสารานุกรมอีสาน-ไทย-อังกฤษ ของ อ.ปรีชา พิณทอง ให้ความหมายว่าชั้นลานหินตามน้ำตก ในที่นี้จึงน่าจะหมายถึงแอ่งน้ำของตาดน้ำตกมากกว่าจะแปลว่า "แผ่น"เฉย ๆ - ผู้คัดลอก)
คำไข- หูกทอผ้า

ข้อย เบ่า เข้า เจอ-อ = ฉันไม่เข้าใจ
อาว จิ ไป ก่า เดอ-อ = อาจะไปที่ใด (จะไปไหน)
ฝู้ ญิง นั้น แม่น เฝอ-อ = ผู้หญิงคนนั้นเป็นใคร (อักษร ผ เป็น ฝ)
ยู่ ต๋าง เนอ-อ = อยู่ทางในโน้น
ยู่ เต๋ง ป๋าน เติ้น เหญ่อ-อ = อยู่เหนือโต๊ะใหญ่ (เตง-อ่าน เต๋ง ไทยพายัพ หมายถึง ทับ หรือ บน-ผู้คัดลอก)
เสื้อ นี้ เอ็ม ป้า เห้อ-อ ข้อย = เสื้อตัวนี้แม่ป้าให้ฉัน ฯลฯ

           ไทยใหญ่, ไทยเขิน, ไทยคำตี่, ไทยมาว, ไทยเหนือ, ไทยแดง(ในพม่า), ไทยรง, ไทยอ้ายตอน, ไทยพาเก่, ไทยโนร่า, ไทยคำยาง ตลอดจนไทยอาหม(ในอัสสัม) ออกเสียงคำที่ใช้สระไอ(ไม้มลาย) เช่น เช่น ไป, ไฟ, ไหม้, ไก่, ไว, ไข้, ไห้(ร้องไห้) ออกเสียง ไอ ตรงกันกับไทย ดังตัวอย่างประโยคเขียนเป็นอักษรและภาษาไทยใหญ่

มี ต๊อง อ้ำ มี ไส้ ป้อ อ้ำ มี ค้อน เต๊า ไป อ้ำ ไหล้
(มีท้องอ่ำมีไส้ ป้ออ่ำมีค้อนเท้าไปอ่ำได้)
อะไรเอ่ย? มีท้อง ไม่มีไส้ ถ้าไม่มีไม้เท้า เดินไม่ได้
คำไข = เรือ (ไม้เท้า= ไม้ถ่อ)
หมายเหตุ ไป-เดิน(เดิน เป็นคำเขมร) ไทยใหญ่ ใช้คำไทยแท้ ส่วนคำไทยว่า "ไป" ไทยใหญ่ว่า "กว่า" เช่น กว่าไหล-ไปไหน, กว่าแหล่-ไปเที่ยว

ไก่ เผิก มิน ขึ้น หลังคา เจิก ซาว วา ล่าม อ้ำ ไหล้
(ไก่เผิกบินขึ้นหลังคา เชิกซาววาล่ามอ่ำได้)
อะไรเอ่ย? ไก่ขาวบินขึ้นหลังคา เชือกยี่สิบวา ก็ล่ามไม่ได้
หมายเหตุ เผิก-เผือก, เจิก-เชือก (ไทยใหญ่ออกเสียง เอือ เป็น เออ, เสียง เอีย เป็น เอ เช่น เมีย เป็น เม)

จ้อยกันกินจั่งหวาน จ้อยกันหามจั่งเมา จ้อยกันเอาจั้งไหล้
(ช่อยกันกินจังหวาน ช่อยกันหามจังเบา ช่อยกันเอาจังได้)
ช่วยกันกิน-จึงจะอร่อย ช่วยกันหาม-จึงจะเบา ช่วยกันเอา-จึงได้
หมายเหตุ ไทยใหญ่ออกเสียง บ เป็น ม เช่น มิน-เบา, เมา-เบา, เมอ-อ-ใบ "จ้อยกันเอา" หมายความว่า "ช่วยกันทำ" ส่วนคำที่ใช้สระใอ(ไม้ม้วน) ออกเสียงเหมือนกับ สระอา กับ สระอึ กล้ำกัน ดังประโยคที่เขียนไว้ว่า

เม่อ อ่อน เส่อ-อ เส้อ ขิว เหญ่อ-อ มา นุ่ง เส้อ แหลง
(เมื่ออ่อน ใส่เส้อขิว ใหญ่มา นุ่งเส้อแดง)
อะไรเอ่ย? เมื่อยังเป็นเด็ก ใส่เสื้อเขียว เป็นผู้ใหญ่ ใส่เสื้อแดง
คำไข = พริก

มี ตา เห้อ-อ หลู มี หู เห้อ-อ ถ่อม
-มีตาให้ดู มีหูให้ฟัง (ตรงกับของไทยเราว่า ' มีตาไว้ดู มีหูไว้ฟัง'
หมายความว่า มีตาไว้ดูสิ่งที่มีประโยชน์ เช่นดูหนังสือ, ดูนิทรรศการต่าง ๆ เป็นต้น หูก็จงใช้ฟังสิ่งที่มีสารัตถประโยชน์

เห้อ-อ เจียว เห้อ-อ กาน เห้อ-อ นาน เห้อ-อ แล่น
- อยากเร็วให้คลาน อยากนานให้วิ่ง ตรงกับของไทยว่า 'ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ'

เผอ-อ ขาย ไข่ ไก่ -ใครขายไข่ไก่
เนอ-อ ปั๊บ ลี้ก ไต๋ (ใน พับ เลข ไท ?-ผู้คัดลอก) -ในเล่มหนังสือไทย
เส่อ-อ ปา ไว้ เนอ-อ กัน กว๋าม แต้ด (ใส่พาไว้ในกัณฑ์ความเทศน์?-ผู้คัดลอก)-ได้ใส่ไว้ในตอนปลายคำเปรียบเทียบ
ปี้ น้อง ไต๋ เอิ้ง เลอ-อ ก็ หลี (พี่น้องไทเอิ้งใดก็ดี-ผู้คัดลอก) - พี่น้องไทยภาคใดก็ดี

           ประวัติศาสตร์ของไทยดำ, ไทยใหญ่ และพี่น้องไทยอื่น ๆ ดังกล่าวแล้วข้างต้น ล้วนแต่กล่าวว่าอพยพมาจากประเทศจีนทั้งสิ้น (ปัจจุบันแนวคิดนี้ไม่ได้รับการยอมรับ เพราะเชื่อว่าชนเผ่าไทอาศัยอยู่ในดินแดนแถบนี้มาแต่เดิม-ผู้คัดลอก)

           ไทยเราสมัยที่ยังอยู่ในประเทศจีน ก็คงจะออกเสียงคำพูดที่ใช้สระไอ(ไม้มลาย) กับคำพูดที่ใช้สระใอ(ไม้ม้วน) ต่างกันเช่นเดียวกับพี่น้องไทยต่าง ๆ เหมือนกัน

            เมื่อไทยอพยพลงมาอยู่ในดินแดนสุวรรณภูมิ ได้คบหาสมาคมติดต่อกับเขมรอย่างใกล้ชิด รับเอาวัฒนธรรมทางภาษาและอักษรศาสตร์ของเขมรมาใช้อย่างมาก ดังปรากฏว่าไทยนำเอาคำภาษาเขมรมาใช้ประมาณสี่พันกว่าคำ อักษรไทยส่วนมาก ดัดแปลงมาจากอักษรเขมร อักษรเขมรมีสระไอ(ไม้มลาย) แต่เพียงรูปเดียว สระใอ(ไม้ม้วน)ของเขมรไม่มี อักขรวิธีของอักษรไทยก็คล้อยตามอักขรวิธีของเขมร ลิ้นไทยเริ่มรัวเหมือนลิ้นเขมร คำไทยแท้ ๆ เช่น เฮา, เฮือน, ไฮ่ ฯลฯ ก็เปลี่ยนเสียงเป็น เรา, เรือน, เรา ฯลฯ (ข้อสังเกตนี้น่าสนใจมากทีเดียว เพราะเป็นการมองในมุมกลับว่า คำที่ออกเสียง ฮ นั้นเป็นเสียงดั้งเดิมของคำไทอยู่ก่อน แล้วแปรมาเ็ป็นเสียง ร ภายหลัง เพราะส่วนมากมักจะคิดว่าการออกเสียง ฮ เป็นความเพี้ยนเสียงเนื่องจากไม่สามารถออกเสียง ร อย่างถูกต้องได้-ผู้คัดลอก) ประกอบทั้งการออกเสียงสระใอ(ไม้ม้วน)ให้เหมือนสระอา กับ สระอึ กล้ำกัน เป็นการยากลำบากมาก ก็เลยออกเสียง ไอ เหมือนกันหมด

          ร่องรอยที่ว่าไทยเคยออกเสียงสระใอ(ไม้ม้วน) เหมือนกับสระอา กับ สระอึ กล้ำกัน ยังหลงเหลืออยู่บางคำ เช่น ชาวพายัพออกเสียง "ให้" ว่า "หื้อ" แต่ไม่เป็นเสียงกล้ำ อา+อึ แล้ว คงเป็นเสียง "อือ" แต่เพียงเสียงเดียว ชาวนครศรีธรรมราชออกเสียง "ใจ" ไม่เป็นเสียง อา+อึ แล้ว แต่เป็นเสียง "เอย" ว่า "เจย"

           ผู้เขียนคิดว่า สมัยตั้งแต่กรุงสุโขทัยขึ้นไป ไทยยังออกเสียงคำที่ใช้สระใอ(ไม่ม้วน) ต่างกับคำที่ใช้สระไอ(ไม้มลาย)อยู่ การที่พ่อขุนรามคำแหงทรงประดิษฐ์สระนี้ให้มีสองรูป คือ สระใอ(ไม้ม้วน) และสระไอ(ไม้มลาย) ขึ้นนั้น เป็นการยืนยันว่าคนไทยสมัยโน้นออกเสียงคำที่ใช้สระสองรูปนี้ต่างกัน

ลาวเรียก สระ ไ- ว่า สระไอ
เรียก สระ ใ- ว่า สระเออ

          นี่แสดงว่าเมื่อก่อนลาวก็เคยออกเสียงสระใอ(ไม้ม้วน) เหมือนกับ สระอา กับ สระอึ กล้ำกัน แต่บัดนี้ทั้งลาวและไทย ออกเสียงสระใอ(ไม้ม้วน) อย่าง สระอา กับ สระอึ กล้ำกันไม่ได้แล้ว คงออกเสียงเป็น ไอ เหมือนกันหมด

          อาจารย์บรรจบ พันธุเมธา ได้ไปเที่ยวเมืองเชียงรุ่ง กลับมาแล้วเขียนเรื่อง "คนไท - ไทย" ลงในนิตยสาร "สตรีสาร" ฉบับที่ ๓๐ ประจำ ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๖ ตอนหนี่งกล่าวว่า "…ได้ให้อ้ายติน (ไทยลื้อใช้คำนำหน้าชื่อผู้ชายว่า "อ้าย"-เทียบเท่ากับ "นาย", ผู้หญิงว่า "อี" เทียบเท่ากับ"นาง" อ้ายติน=นายทิน…ผู้เขียน) ออกเสียงคำ ใอ(ไม้ม้วน) ๒๐ คำ ก็ปรากฏว่าเป็นเสียงไอ(ไม้มลาย)ทุกเสียง นอกจาก ให้ เป็น หื้อ คำเดียวเท่านั้น

          นับเป็นการยืนยันให้เห็นว่า เสียง เออ-อ(อา+อึ)นี้ ออกเสียงกันไม่ได้ กลายเป็นเสียง ไอ มานานแล้ว ที่พ่อขุนรามคำแหงทรงคิดรูปไม้ม้วนไว้ คงจะให้เป็นที่กำหนดว่าเสียงต่างกัน ไอ นั้น ก็นานตั้ง ๗๐๐ ปีมาแล้ว"

          ถ้าไทยเรายังออกเสียงคำที่ใช้สระใอ(ไม้ม้วน) อยู่ว่า

"ผู้เหญ่อ-อ หาผ้าใหม่ เห้อ-อ สะเภ้อ-อ เช้อ-อ คล้องคอ
เฝ่อ-อ เจอ-อ เอาเส่อ-อ ห่อ มิหลงเหลอ-อ เครอ-อ ขอดู
จะเคร่อ-อ ลงเรือเบอ-อ ดูน้ำเสอ-อ และปลาปู
สิ่งเดอ-อ อยู่เนอ-อ ตู้ มิเช่อ-อ อยู่เต้อ-อ ตั่งเตียง
บ้าเบ้อ-อ ถือเยอ-อ บัว หูตามัวมาเกล้อ-อ เคียง
เล่าท่องอย่าละเลี่ยง ยี่สิบม้วนจำจงดี"

ก็ไม่จำเป็นต้องมาท่องจำว่า

"ใฝ่ใจให้ทานนี้ นอกในมีและใหม่ใส
ใครใคร่และยองใย อันใดใช้อย่าใหลหลง
ใส่กลสะใภ้ใบ้ ทั้งต่ำใต้และใหญ่ยง
ใกล้ใบและใช้จง ใช้ให้คงคำบังคับ"

เห้อ-อ เสียเวลา เช่อ-อ ไหมครับ ผู้เขียนขอขอบ เจอ-อ ทุกท่านที่เอา เจอ-อ เส่อ-อ อ่านบทความนี้จนจบ

** ฟังการออกเสียง"สระไอไม้ม้วน" ใน ขับซำเหนือ (คลิกที่นี่)

---

เป็นข้อเขียนที่มีเหตุผลพอจะจัดเข้าหลักตรรกศาสตร์ได้เชียวครับ มีข้อสังเกตอยู่หน่อยว่าไม้มลายเกิดมาก่อนไม้ม้วนอย่างแน่นอน เพราะมีมาแต่ภาษาบาลีสันสกฤตแล้ว ไทยเราก็รับมาใช้อย่างกว้างขวาง และไม้ม้วนในสมัยพ่อขุนรามคำแหงก็ปรากฏมีใช้อยู่ด้วย แต่จะมีถึง ๒๐ คำหรือไม่ ผู้เขียนไม่ได้สำรวจ อานิสงส์แห่งวิทยาทานนั้น พระพุทธองค์ตรัสว่า ยิ่งใหญ่มโหฬารประมาณมิได้ ขอจงตกแก่คุณมนตรี ที่เอื้อเฟื้อส่งมาด้วยเทอญ "